Պատկերացրեք, որ դուք ժամանակի մեջ ճամփորդող մի նավապետ եք, ում նավի վրա միաժամանակ գտնվում են երեք տարբեր ուղևորներ։ Առաջինը ձեզ անընդհատ հիշեցնում է, որ պետք է խնայել վառելիքը և հետևել ընթացիկ ուղղությանը, երկրորդը պնդում է, որ պետք է դուրս նետել հին ու ծանր բեռը, որը միայն դանդաղեցնում է ընթացքը, իսկ երրորդը հեռադիտակով նայում է հորիզոնին՝ փնտրելով դեռևս չբացահայտված ափեր։ Եթե լսեք միայն առաջինին՝ կմնաք նույն տեղում, եթե միայն երրորդին՝ նավը կարող է խորտակվել հենց այսօր։ Հաջողակ առաջնորդը նա է, ով կարողանում է լսել բոլորին և հավասարակշռել նրանց ձայները։
staffmedia.am-ում մենք շարունակում ենք ներկայացնել այն գրքերը, որոնք վերափոխում են մեր պատկերացումները կառավարման մասին։ Նախորդ հոդվածում անդրադարձել էինք Սահիլ Բլումի «Հարստության 5 տեսակները» գրքին։ Գիրքն օգնում է բացահայտել, թե ինչպես կարելի է կառուցել կյանք՝ որտեղ ֆիզիկական, մտավոր, սոցիալական, ֆինանսական և ժամանակային հարստությունները աշխատում են միասին՝ ձևավորելով ձեր սեփական, ինտեգրված «հարստության պորտֆելը»։ Այսօր կխոսենք ռազմավարական նորարարության ամենաազդեցիկ տեսություններից մեկի՝ Վիջայ Գովինդարաջանի «Երեք արկղի լուծումը» (The Three Box Solution: A Strategy for Leading Innovation) գրքի մասին։
Գովինդարաջանն առաջարկում է մի պարզ, բայց հանճարեղ շրջանակ, որը թույլ է տալիս ընկերություններին խուսափել «հաջողության թակարդից» և գոյատևել փոփոխվող աշխարհում։
Գլուխ 1. Նորարարության առաջնորդման պարզ շրջանակը
Հեղինակը գիրքը սկսում է մի հիմնարար պարադոքսով. այն, ինչ ընկերությանը հաջողակ է դարձնում այսօր, կարող է կործանել նրան վաղը։ Որպեսզի առաջնորդները կարողանան կառավարել այս լարվածությունը, նա առաջարկում է «Երեք արկղի» մոդելը՝ ոգեշնչված հինդուիստական փիլիսոփայությամբ։ Առաջին տուփը «Պահպանումն» է, որտեղ մենք կառավարում ենք ներկան։ Երկրորդը «Կործանումն» է, որտեղ մենք գիտակցաբար հրաժարվում ենք անցյալից։ Երրորդը «Արարումն» է՝ ապագայի կերտումը։ Հեղինակի հիմնական ուղերձն այն է, որ ապագան հեռավոր մի կետ չէ, այլ գործողությունների շարք, որոնք պետք է կատարվեն այսօր՝ ներկայի հետ զուգահեռ։ Սա նշանակում է, որ առաջնորդը պետք է աշխատի միաժամանակ երկու ձեռքով՝ մի ձեռքով կատարելագործելով այն, ինչ արդեն ունի, իսկ մյուսով՝ կառուցելով այն, ինչ դեռ չկա։
Գլուխ 2. Ստեղծել ապագան (Արկղ 3)
Այս հատվածում հեղինակը մեզ տանում է դեպի բեկումնային նորարարությունների աշխարհ։ Ապագայի ստեղծումը ոչ թե գուշակություն է, այլ հետևողական աշխատանք «թույլ ազդանշանների» հետ։ Այստեղ խոսքը ոչ թե աստիճանական բարելավումների, այլ ոչ գծային փոփոխությունների մասին է, որոնք վերափոխում են շուկան։ Հեղինակը պնդում է, որ արկղ 3-ում մենք պետք է կիրառենք «սովորելու պլանավորում»։ Քանի որ ապագան անորոշ է, մենք չենք կարող կանխատեսել ճշգրիտ թվեր, բայց կարող ենք կատարել փոքր ու էժան փորձարկումներ։ Սա մի գործընթաց է, որտեղ ձախողումը ոչ թե պարտություն է, այլ արժեքավոր գիտելիք ստանալու միջոց, որը մեզ հուշում է՝ արդյոք մեր ենթադրությունները ճի՞շտ էին, թե՞ ոչ։
Գլուխ 3. Մոռանալ անցյալը (Արկղ 2)
Թերևս ամենացավոտ և բարդ քայլը երկրորդ արկղն է։ Գովինդարաջանն ասում է, որ ապագան հաճախ տեղ չունի, որովհետև այնտեղ արդեն «բնակվում է» անցյալը։ Որպեսզի նոր գաղափարներ ծնվեն, մենք պետք է սովորենք «սելեկտիվ մոռացության» արվեստը։ Սա նշանակում է հրաժարվել այն արժեքներից, սովորույթներից և նույնիսկ հաջողված բիզնես մոդելներից, որոնք այլևս չեն համապատասխանում վաղվա իրականությանը։ Հեղինակը նկարագրում է «հաջողության թակարդը»․ մենք այնքան ենք սիրում մեր ներկայիս ձեռքբերումները, որ դրանք դառնում են շղթաներ։ Անցյալը մոռանալը պահանջում է հսկայական խիզախություն՝ դադարեցնելու այն նախագծերը, որոնք դեռ շահույթ են բերում, բայց այլևս ապագա չունեն։
Գլուխ 4. Կառավարել ներկան (Արկղ 1)
Այս գլուխը վերաբերում է ընկերության «կատարողական մեքենային»։ Արկղ 1-ը մեր հիմնական եկամտի աղբյուրն է, որտեղ ամեն ինչ պետք է աշխատի ժամացույցի ճշտությամբ։ Այստեղ նորարարությունը գծային է՝ այն ուղղված է գոյություն ունեցող ապրանքները ավելի լավը, արագ և էժան դարձնելուն։ Գովինդարաջանը շեշտում է, որ առանց ուժեղ արկղ 1-ի, դուք չեք ունենա ռեսուրսներ արկղ 3-ը ֆինանսավորելու համար։ Սակայն վտանգն այն է, որ արկղ 1-ի մշակույթը՝ վերահսկողությունը և արդյունավետությունը, կարող են սպանել ստեղծարարությունը։ Առաջնորդի խնդիրն է թույլ չտալ, որ ներկայի «հակամարմինները» ոչնչացնեն ապագայի սերմերը։
Գլուխ 5. Երեք արկղերի հավասարակշռության պահպանումը
Ինչպե՞ս է այս ամենը միավորվում մեկ ամբողջության մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է, որ այս երեք արկղերը պետք է գոյակցեն մշտական ռիթմի մեջ։ արկղ 1-ը տալիս է կապիտալ, արկղ 2-ը ազատում է տարածք և ռեսուրսներ, իսկ արկղ 3-ը ստեղծում է նորարարություն, որը ժամանակի ընթացքում ինքը պետք է դառնա վաղվա արկղ 1-ը։ Սա շարունակական վերափոխման գործընթաց է։ Գովինդարաջանը բերում է իրական օրինակներ, որտեղ ղեկավարները կարողացել են պահպանել այս հավասարակշռությունը՝ չթողնելով, որ ընթացիկ ճնշումները կանգնեցնեն ապագայի կառուցումը։
Գլուխ 6. Նորարարության առաջնորդում
Վերջին գլխում հեղինակն ամփոփում է առաջնորդի դերը այս բարդ խաղում։ Նա պնդում է, որ արկղ 3-ի համար պետք է ստեղծվեն առանձին թիմեր՝ իրենց սեփական կանոններով և չափանիշներով։ Դուք չեք կարող նորարարական գաղափարը չափել նույն քանոնով, որով չափում եք ձեր ընթացիկ վաճառքները։ CEO-ն այն միակ մարդն է, ով կարող է պաշտպանել ապագայի թիմին ներկայի քննադատությունից և ապահովել, որ ռեսուրսները բաշխվեն արդարացիորեն։ Խիզախ առաջնորդը նա է, ով ունի տեսլական՝ պատկերացնելու ապագան, և կարգապահություն՝ այն քայլ առ քայլ իրականություն դարձնելու համար։
Գրքում հեղինակը մեզ հուշում է, որ ռազմավարական խիզախությունը պահանջում է առերեսվել անորոշությանը և ունենալ ուժ՝ հրաժարվելու հին ու ապահով անցյալից։ Միայն այդ դեպքում դուք կկարողանաք ոչ միայն գոյատևել ներկայում, այլև դառնալ այն ապագայի հեղինակը, որին մյուսները դեռ նոր են փորձելու հարմարվել։
