«Նուկիմ քաղաքի խելոքները» հեքիաթի (1940թ․) հիման վրա
Պատգամավորները ուրախանում են՝ կարծելով, թե թագավորը իրոք փոխել է եղանակները, և վերադառնում են գոհունակությամբ։
«Նուկիմ քաղաքի խելոքները» հեքիաթի սեղմագիր
Սխալ ճանապարհով գնալը դեռ չի նշանակում, որ չարժեր գնալ, եթե այդ ճանապարհից սովորում ես։
Ներածություն
Կազմակերպությունը, որը շարժվում է առանց հստակ նպատակի, ռեսուրսների գիտակցված օգտագործման և պատասխանատու առաջնորդության, անխուսափելիորեն սխալ ուղղությամբ է գնում՝ թանկ փորձի գնով։ Ավետիք Իսահակյանի «Նուկիմ քաղաքի խելոքները» հեքիաթը, որը միաժամանակ հումորային, սարկաստիկ ու խորիմաստ ստեղծագործություն է, կառավարման և առաջնորդության մի քանի հիմնարար սխալների քննարկման հրաշալի ուսումնական օրինակ է (case study) է նաև:
Հեքիաթը պատմում է մի երևակայական քաղաքի՝ Նուկիմի բնակիչների մասին, որոնք իրենց «խելոք» են համարում, բայց իրականում անտեղյակ ու միամիտ են։ Նուկիմ քաղաքը շատ ցուրտ վայր է՝ «երկու ձմեռ, մի ամառ»։
Բնակիչները որոշում են, որ միակ լուծումը գնալ թագավորի մոտ՝ պահանջելու, որ իրավիճակը փոխվի և դառնա երկու ամառ և մեկ ձմեռ: Ընդ որում նույնիսկ խնդրանք չէ, նրանք վերջնագիր են դնում, որ եթե թագավորը չհամաձայնի, իրենք այս քաղաքում չեն մնա: Բնակիչները միասին հավաքում են ոսկով լի քսակ՝ որպես նվեր թագավորին, վերցնում են նիզակ, նիզակի ծայրից կախում են քսակը և ճամփա ընկնում: Ճանապարհին հանդիպում են վաճառականներ, ովքեր տարբեր ապրանքներ են վաճառում՝ տաքդեղ, խաղող, շաքար, որոնք նրանք առաջին անգամ են տեսնում։ Երբ գիշերը վրա է հասնում, նիզակը տնկում են գետնի մեջ, իրենք էլ պառկում են նրա շուրջը և քնում: Հակառակի պես, գիշերը մի ճամփորդ է անցնում այդ կողմերով և տեսնելով տնկած ձողի շուրջը անուշ քնած մարդկանց, վար է բերում ձողը և տեսնելով որ քսակի մեջ ոսկի է, վերցնում է այն, քսակի մեջ լցնում խիճ ու ավազ և ձողը նորից կանգնեցնում: Առավոտյան խելոքները շարունակում են իրենց ուղին և հարց ու փորձ անելով, հասնում են թագավորանիստ քաղաքը: Թագավորին հասնելուն պես ասում են, որ նվեր են բերել և պահաջում, որ թագավորը իրենց հարցը լուծի:
Թագավորը, տեսնելով որ նվերի փոխարեն խիճ է ու ավազ է, որոշում է փորձել պատգամավորներին և տեսնելով, որ վերջիններս սև սալորը սև բլոճներից չեն տարբերում, պարզապես տուն է ճանապարհում նուկիմցիներին:
Հեքիաթի կերպարները կորպորատիվ համատեքստում
Նուկիմցիները – Կորպորատիվ աշխարհի տեսանկյունից նրանք ընկերության այն աշխատակիցներն են, ովքեր նվիրված աշխատում են, սակայն սահմանափակ պատկերացում ունեն աշխարհի մասին, չեն փորձում լուծել իրենց խնդիրները և հույսը դնում են միայն ղեկավարների վրա:
Խելոքները – Կորպորատիվ աշխարհի տեսակետից խելոքները կամ կարող են լինել միջին օղակի ղեկավարները կամ էլ մարմնավորեն ընկերության տնօրենի կերպարը, ովքեր դրսևորում են նույն վարքագիծը:
Ճամփորդը Կորպորատիվ աշխարհի համատեքստում ճամփորդը մարմանվորում է ընկերության մրցակիցներին, ովքեր անմիջապես օգտվում են այն պահից, երբ ընկերությունը արդյունավետ չի կառավարում իր ռեսուրսները և հեշտությամբ տիրանում են այդ արժեքներին:
Թագավորը – Կորպորատիվ աշխարհի տեսանկյունից թագավորի կերպարը կարող է լինել ընկերության այն տնօրենը կամ սեփականատերը, որը մարմնավորում է առաջնորդի ոչ այդքան ճիշտ կերպարը՝ առաջնորդ, ով չի փորձում լսել, ով հեգնում է իր աշխատակիցներին, լուրջ չի վերաբերվում ու խնդիրները թողնում է չլուծված:
Կառավարման հիմնական սխալները և դասերը
Հեքիաթում միանգամից տեսնում ենք կառավարման մի քանի սխալներ։
Տեղեկատվության պակաս. ոչ բնակիչները, ոչ էլ խելոքները չեն ուսումնասիրում իրավիճակը, այլ քաղաքների օրինակները, չեն փորձում գտնել լուծումներ, թե ինչպես կարելի է շարունակել ապրել այս իրավիճակում: Նրանք մեկուսացված են աշխարհից և չեն տիրապետում շրջապատող իրականությանը:
Ժամանակի և ռեսուրսի վատնում. երբ խելոքները սկսում են համտեսել տաքդեղը, խաղողը և շաքարը՝ միմյանց հետևից նույն սխալը կրկնելով: Օրինակ, նրանք չփորձեցին խաղողը կամ շաքարը Նուկիմ տանել, կամ հասկանալ՝ ինչպե՞ս կարելի է դրանք օգտագործել:
Սովորելու պակաս. նուկիմցիների մոտ սովորելու պակասը ակնհայտ էր, երբ մեկն արդեն փորձել էր տաքդեղը և կարող էր զգուշացնել մյուսներին, չկիսեց իր փորձառությունը, և արդյունքում բոլորը կրկնեցին նույն սխալը՝ վատնելով ժամանակն ու կրկնելով անհաջող փորձը։
Ռիսկերի անտեսում. երբ կենտրոնացումը ձևի վրա է, այլ ոչ թե բովանդակության: Օրինակ, երբ ոսկին պահպանելու հարցում կենտրոնացել էին նիզակի երկարության վրա, այլ ոչ թե ոսկու պահպանության, արդյունքում պատահական ճամփորդը շատ հեշտ տիրացավ դրան:
Այս սխալները ոչ միայն բացահայտում են կառավարման և համագործակցության խոցելի կողմերը, այլ նաև ընդգծում են մի շարք հիմնարար սկզբունքների կարևորությունը, որոնց անտեսումը հանգեցնում է նման արդյունքի։
Իսկ ինչպե՞ս խուսափել նման սխալներից և ապահովել ավելի արդյունավետ և կայուն գործելակերպ
Մի քանի հիմնական ուղղություններ.
Իրավիճակի վերլուծության կարևորություն.
Հեքիաթի ուսումնասիրության կարևոր շերտերից մեկը իրավիճակի վերլուծության բացակայությունն է։ Նուկիմցիները պարզապես որոշում են, որ իրենց եղանակային պայմանները «անհարմար» են, ու առանց որևէ ուսումնասիրության, առանց համեմատության, առանց փորձելու հարցը լուծելու ինքնուրույն, կամ գոնե հասկանալու արդյոք խնդիրը լուծելի է կամ ինչ լուծումներ կարող է ունենալ, գնում են թագավորի մոտ խնդրանքով։ Եթե դիտարկենք կորպորատիվ աշխարհի համատեքստում, ապա սա անտեղյակ ռազմավարական որոշման հստակ օրինակ է։
Վերահսկողության կարևորություն
Հեքիաթը կարող ենք դիտարկել նաև անուշադրության և վերահսկողության բացակայության տեսանկյունից։ Այն պահը, երբ նուկիմցիները քնում են և ոսկին թողնում են անպաշտպան, իսկ ճամփորդը գալիս ու փոխում է այն խիճով, կարելի է կորպորատիվ աշխարհում մեկնաբանել որպես բրենդի, հաճախորդների կամ աշխատակիցների կորուստ՝ անուշադրության հետևանքով։
Բանակցությունների կարևորություն
«Նուկիմ քաղաքի խելոքները» հեքիաթը ոչ միայն միամտության, այլ նաև անպատրաստ բանակցությունների դասական օրինակ է։ Կորպորատիվ տեսանկյունից դիտարկելով՝ պատմությունը պարզ ցույց է տալիս, թե ինչ հետևանքներ կարող են լինել, երբ թիմը կամ ղեկավարությունը ներգրավվում է բանակցություններում՝ առանց նախնական վերլուծության, փաստերի ստուգման և հստակ ռազմավարության։
Իսկական առաջնորդության կարևորություն
Անդրադառնանք թագավորի կերպարին առաջնորդության պատասխանատվության տեսանկյունից։ Թագավորի կերպարը հեքիաթում կարելի է մեկնաբանել որպես վերադաս ղեկավարի դեր, ով տեսնում է, որ իր թիմը սխալ է գործում, բայց չի միջամտում, չի ուղղորդում, պարզապես «ճանապարհում է»՝ առանց խորքային լուծում տալու։
Նպատակներ սահմանելու և իմաստուն որոշումներ կայացնելու կարևորությունը
Հեքիաթում «խելոքները» ոչ միայն սխալ են, այլ նաև միմյանց չեն կասկածում։ Նրանք բոլորը համաձայն են, որ իրենց նպատակը ճիշտ է, որ իրենց նվերը արժեքավոր է, որ իրենց ճանապարհը արդարացված է։ Այսինքն՝ կա մի խմբային համաձայնություն, որը չի ենթարկվում քննադատության։
Կորպորատիվ աշխարհում այս երևույթը կոչվում է խմբային մտածողության ծուղակ, սա շատ վտանգավոր երևույթ է, երբ թիմը կամ ղեկավարությունը չի հանդուրժում այլ կարծիք, երբ բոլորը համաձայն են, որովհետև վախենում են հակադրվել, երբ քննադատությունը ընկալվում է որպես խանգարող, ոչ թե կառուցողական։
Իմաստուն առաջնորդություն. վերլուծության, ուշադրության և պատասխանատվության ուժը
Հեքիաթի երեք հիմնական ուղերձները ձևավորում են բիզնես մտածողության պարզ, բայց խորքային դասեր, որոնք արդիական են ցանկացած ժամանակաշրջանում։
Խելամտությունը գերազանցում է պաշտոնական «խելոքությանը». Ղեկավար լինելը դեռ չի նշանակում լինել իմաստուն։ Իրական խելամտությունը պահանջում է աշխարհը ճանաչելու ունակություն, բաց մտածողություն և սխալներից սովորելու պատրաստակամություն։ Հեքիաթի «խելոքները» պաշտոն ունեն, բայց կտրված են իրականությունից։ Կազմակերպություններում սա նշանակում է խթանել քննադատական մտածողություն բոլոր մակարդակներում՝ թույլ տալով, որ հարցերը հնչեն անկախ դիրքից։
Ցանկացած փոփոխություն պետք է հիմնված լինի վերլուծության վրա. Նուկիմցիները որոշեցին փոխել եղանակը՝ առանց հասկանալու՝ արդյոք դա հնարավոր է և արդյոք դա իսկապես լուծում է խնդիր։ Կորպորատիվ իրականությունում սա հիշեցնում է ռազմավարական որոշումներ կայացնելիս անպայման տվյալների, փորձի և շուկայի վերլուծության անհրաժեշտությունը։ Փոփոխությունը չի կարող առաջնորդվել «մեզ դուր չի գալիս» տրամաբանությամբ, այլ՝ «հասկացել ենք, վերլուծել ենք, և սա է լավագույն ուղին» մտածողությամբ։
Անուշադրությունը կարող է արժենալ ամենաթանկը. Հեքիաթում ոսկին անպաշտպան թողնելը դառնում է կորստի պատճառ։ Կազմակերպություններում նման անուշադրությունը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով՝ հաճախորդների կորուստ, աշխատակիցների արտահոսք, տվյալների կամ բրենդի վնաս։ Արժեքները պետք է պաշտպանվեն ռիսկերի կառավարման, որակի վերահսկման և ներգրավվածության մշակույթի միջոցով։
Այս երեք սկզբունքները միասին ձևավորում են իմաստուն առաջնորդության էությունը՝ մտածել առաջանցիկ, գործել տվյալների հիման վրա և պաշտպանել ստեղծածը։ Հեքիաթը ունի պարզ և հզոր գաղափար՝ վերլուծության և ուշադրության վրա հիմնված իմաստուն առաջնորդությունը կարող է կանխել կորուստներն ու խթանել աճը։
Սխալ ճանապարհով գնալը դեռ չի նշանակում, որ չարժեր գնալ, եթե այդ ճանապարհից սովորում ես։ Հեքիաթը չի փոխում Նուկիմը, բայց փոխում է մեզ։ Եվ դա արդեն բավական է, որ աշխարհը մի փոքր ավելի իմաստուն դառնա։
Իսկական «խելոքները» սովորում են ուրիշների սխալներից. կարդացեք ամբողջական հոդվածը և զինվեք կառավարման հստակ գործիքակազմով՝ ձեր բիզնեսը Նուկիմի ճակատագրից հեռու պահելու համար։
