Մեզ` բոլորիս ծանոթ են «Մտածիր ազատ, կաղապարներից դուրս» արտահայտությունը, բոլորս գիտենք անգլերեն տարբերակը՝ “think out of the box”, այսպես ասված՝ «արկղից դուրս» մտածելակերպ և ով առավոտյան քնից արթնանում է խելացի բան ասելու մտադրությամբ, ասում է այդ արտահայտությունը:
Կա նաև մեկ այլ տարբերակ․ «Մտածիր այնպես, կարծես թե արկղ ընդհանրապես չկա, կարծես սահմաններ ընդհանրապես չկան»: Սա ավելի ժամանակակից տարբերակն է:
Այս արտահայտությունը գոյություն ունի երկար տարիներ, այն մինչ օրս էլ օգտագործվում է բիզնեսում և կյանքում, բայց մեզանից շատերը ամբողջովին չեն ընկալում և չեն կարող լիովին ձևակերպել, թե իրականում ի՞նչ է նշանակում այս արտահայտությունը: Եվ հաճախակի տեղին և անտեղի այս խորհուրդը տալիս ենք, թե ուրիշներին, թե ինքներս մեզ:
Ծագումն անհայտ է, բայց ընդհանուր համոզմունքն այն է, որ արտահայտությունը ծագել է 9-կետանոց գլուխկոտրուկից։ Տարբեր խորհրդատուներ սկսեցին օգտագործել այն 1960-ականներին, թեև իրական գլուխկոտրուկն առաջին անգամ հայտնվեց Սեմ Լլոյդի “Գլուխկոտրուկների հանրագիտարան” գրքում, որը լույս է տեսել 1914 թվականին:
«Արկղից դուրս մտածելը» ենթադրում է տեսնել ներկայից այն կողմ. մտածել հեռանկարային և գտնել նոր մեթոդ, նոր մոտեցում, նոր գաղափար, նոր լուծում, կամ նոր ձևեր: Այսպիսով, «ոչ ստանդարտ մոտեցումը» գործերը կատարելու և իրերը տեսնելու միջոց է: «Արկղից դուրս մտածել» սկսելու լավագույն միջոցը բոլոր ենթադրությունների բացահայտումն ու վիճարկումն է, իսկ այնուհետև պետք է մարտահրավեր նետել բոլոր ընթադրություններին:
Այստեղ հետաքրքիր հարց է ծագում՝ արդյո՞ք կարելի է ստեղծագործական ամեն ինչ անվանել ոչ ստանդարտ մտածողություն: Չմոռանանք նաև մի կարևոր բանի մասին. ստեղծագործականությունը նոր և օրիգինալ գաղափարներն իրականություն դարձնելու գործընթաց է: Ստեղծագործությունը ներառում է երկու գործընթաց ՝ մտածել, ապա ստեղծել: Նորարարությունը ստեղծագործական գաղափարի իրականացումն է:
Եթե գաղափարներ ունեք, բայց դրանք կյանքի չեք կոչում, դուք երևակայական եք, բայց ստեղծագործ չեք։
Լինդա Նայմա
Հաջորդ կարևոր հարցն է՝ արդյո՞ք «արկղից դուրս մտածելը» միշտ լավ է: Օրինակ ես մտածում եմ, որ կա և պետք է լինի նաև «արկղի մեջ մտածելակերպ», և դա միշտ չէ, որ վատ է: Իսկ գուց՞ե այսպես ասված «սահմանափակ» մտածելակերպը կարգապահության դրսևորում է՞, գործելաոճ ըստ կանոնների և ընթացակարգերի, օրենքների և կանոնակարգերի:
Միայն առանց սահմանների, գուցե ինչ որ պահի քաոսային մտածելով հաստատ չենք կարողանա հաջողության հասնել, քանի որ հաջողությունը պահանջում է մեծ ջանք, կամքի ուժ, նպատակաուղղվածություն և կենտրոնացում: Կարգապահությունը դառնում է առանցքային, ինչպես ասում է Պաոլո Կոելյոն՝ «Երազների և իրականության միջև եղած հեռավորությունը կոչվում է կարգապահություն»: Եվ միայն մենք մեզ, ճիշտ ժամանակ, կարգապահ պահելով, հավասարակշռություն պահպանելով կարող ենք հասնել հաջողության: Ամեն դեպքում հասկանալով, թե «արկղը» որն է, ինչ է և «արկղից դուրս»-ը ինչ է նշանակում:
Օրինակ, այդ մոտեցումով չի կարելի ծածկել ծուլությունը, կանոնների խախտումը, մեկ այլ մարդու հաշվին հաստատվելը, կամ մեկ այլ մարդու շահերը վնասելը, «արկղից/սահմաններից դուրս», մտածելակերպը պետք է կրի կառուցողական, նորարարական բնույթ, պետք կիրառվի նորը ստեղծելու և ավելի ճիշտ ու արդյունավետ ճանապարհ գտնելու համար:
«Արկղից դուրս մտածել»-ը պետք է կրի պարբերական բնույթ, օգտագործվի կոնկրետ դեպքերում, այն չի կարող լինել անձի մշտական վիճակը, նույնիսկ եթե աշխատանքը ստեղծագործական միտք է միշտ պահանջում, քանի որ այդ դեպքում ևս հարկավոր է կամքի ուժ և կարգապահություն կենտրոնանալու, որպեսզի նոր մտքեր ծնվեն:
Առաջարկում եմ 3 հարց, որոնք կարող եք տալ ձեր թիմի անդամներին և թեկնածուներին հարցազրույցներում, կարծում եմ, որ դա հետաքրքիր քննարկումներ կառաջացնի ձեր թիմի անդամների հետ և լավ ակնարկ կծառայի, թե ինչպես է թեկնածուն վերլուծում և պատասխանում ձեր հարցերին:
- Ի՞նչ է ձեզ համար նշանակում «արկղից դուրս/սահմաններից դուրս» մտածելակերպ:
- Խնդրում ենք նկարագրել իրավիճակ երբ գործել եք «արկղից/սահմաններից» դուրս մտածելու սկզբունքով:
- Ձեր կարծիքով արդյո՞ք կան դեպքեր երբ «արկղից/սահմաններից» դուրս մտածելակերպը սխալ է: Խնդրում ենք բերել օրինակներ:
Ի վերջո չմոռանանք, որ մենք ենք մեր ներքին և արտաքին «արկղերը» և՛ բացողը և՛ փակողը։
